Nhập đường cao tốc Nhật Bản — nghĩa vụ dùng làn tăng tốc và tốc độ tối thiểu 50 km/h

Khi nhập vào làn xe chính từ làn tăng tốc thì phải làm gì?

Đi theo làn tăng tốc, tăng tốc đầy đủ đến tốc độ hòa được với dòng xe trên làn chính, bật tín hiệu, rồi nhập làn mà không khiến xe đang chạy ở đó phải giảm tốc hay đánh lái. Ba việc này là ba nghĩa vụ riêng biệt, và bài thi cũng hỏi riêng từng cái.

Thứ nhất, việc đi theo làn tăng tốc không phải là tùy chọn. 道路交通法 Điều 75-7 quy định: khi định đi vào làn xe chính mà có làn tăng tốc thì phải đi theo làn tăng tốc đó (bắt buộc phải đi qua). Thứ hai, 教則 yêu cầu tăng tốc đầy đủ trong làn tăng tốc (tăng tốc đầy đủ) — làn này sinh ra để xóa chênh lệch tốc độ trước khi nhập, chứ không phải bù lại sau khi đã nhập. Thứ ba, và đây là điểm bị làm sai nhiều nhất trong nhóm này: xe định đi vào làn xe chính không được ưu tiên hơn xe đang chạy trên đó, và không được cản trở sự lưu thông của họ (bên nhập làn không có ưu tiên). Ở nơi hai làn xe chính hợp lưu và vạch kẻ chỉ định làn phía trước là làn ưu tiên thì cũng vậy.

Lúc rời cao tốc, quy tắc lật ngược lại: nếu có làn giảm tốc (減速車線) thì cũng phải đi theo làn đó — không phải do người lái tự quyết — và hãy vào làn nối với lối ra từ sớm rồi giảm tốc trong khi nhìn đồng hồ tốc độ thay vì tin vào cảm giác.

"Làn xe chính" (本線車道) là chỗ nào?

Là phần đường mà xe chạy tốc độ cao như thường lệ trên đường cao tốc — và nó cố ý loại trừ làn tăng tốc, làn giảm tốc, làn leo dốc, dải bên đường (路側帯) và lề đường (路肩). 道路交通法 khoản 3-2 Điều 2 định nghĩa đó là phần đường xe chạy được tạo thành bởi các làn chính của 高速自動車国道 hoặc 自動車専用道路 (định nghĩa), còn 教則 liệt kê cụ thể những phần bị loại trừ (những phần không thuộc).

Đây không phải câu hỏi thuộc lòng thuật ngữ, mà là chỗ đứng để đọc các quy tắc còn lại. Bảng tốc độ, lệnh cấm quay đầu và lùi xe, nghĩa vụ dùng làn tăng tốc — tất cả đều được viết cho làn xe chính. Biết làn xe chính bắt đầu từ đâu tức là biết mỗi quy tắc bật lên từ lúc nào. Điều đó cũng giải thích vì sao làn tăng tốc được coi là nơi chuẩn bị chứ không phải nơi để chạy: ở đó bạn vẫn chưa ở trên làn xe chính.

Tốc độ tối thiểu trên đường cao tốc Nhật Bản là bao nhiêu?

Là 50 km/h trên làn xe chính của 高速自動車国道, nơi không có biển báo hay vạch kẻ chỉ định khác. 教則 ghi con số này trong chính bảng quy định tốc độ tối đa, và cả hai mép của bảng đều ràng buộc: chạy quá tốc độ tối đa là vi phạm, mà chạy chậm hơn tốc độ tối thiểu cũng là vi phạm (tối thiểu cũng được áp dụng).

Nghĩa vụ này đến từ hai điều luật khác nhau, và tách ra để nhớ thì có lợi vì đề thi dùng cả hai. Điều 23 áp dụng cho đường có biển báo chỉ định tốc độ tối thiểu (chỉ định bằng biển báo), còn Điều 75-4 áp dụng cho làn xe chính của 高速自動車国道, nơi tốc độ tối thiểu có hiệu lực từ chính văn bản luật chứ không cần biển. Về phía tốc độ tối đa, 道路交通法施行令 Điều 27 quy định 100 km/h cho ô tô thông thường (100 km/h), 90 km/h cho xe tải cỡ lớn và các xe chở hàng tương tự (90 km/h), và 80 km/h cho những xe không thuộc hai nhóm trên, chẳng hạn xe ba bánh hay xe đang kéo xe khác (80 km/h). Thêm một cái bẫy nữa: ở đoạn mà hai chiều không được phân cách về mặt kết cấu thì bảng tốc độ của cao tốc hoàn toàn không áp dụng, mà theo quy tắc của đường thường (đoạn không phân cách).

Có khi nào được phép chạy chậm hơn tốc độ tối thiểu không?

Có — và chính điều luật tạo ra nghĩa vụ đó đã viết ngoại lệ ngay trong cùng một câu. Cả Điều 23 lẫn Điều 75-4 đều loại trừ "trường hợp giảm tốc độ theo quy định của pháp luật" và "trường hợp buộc phải giảm để phòng tránh nguy hiểm".

Vì vậy, những câu có dạng "tuyệt đối không được" là sai ngay từ cấu tạo. Câu "dù buộc phải giảm để tránh nguy hiểm cũng không được chạy dưới tốc độ tối thiểu" là sai trên đường thường và sai cả trên làn xe chính của cao tốc; ngược lại, "khi bất khả kháng thì không cần giữ tốc độ tối thiểu" là đúng. Ùn tắc, tai nạn phía trước, sương mù dày, nơi luật yêu cầu giảm tốc — trong tất cả những tình huống đó, an toàn được đặt trên tốc độ tối thiểu. Cái mà tốc độ tối thiểu cấm là việc tự ý bò chậm trên đường thông thoáng, bởi bản thân chênh lệch tốc độ đã là mối nguy trên cao tốc.

Biển báo tốc độ tối thiểu trông thế nào và có nghĩa gì?

Hình tròn nền trắng, viền đỏ, số màu xanh lam ở giữa — và dưới con số có một gạch ngang. Gạch chân đó chính là toàn bộ khác biệt so với biển tốc độ tối đa. Biển này mang số 三二四 trong 標識令, dùng để chỉ định tốc độ tối thiểu của xe theo Điều 23 hoặc Điều 75-4 (nó chỉ định điều gì, phân biệt bằng gạch chân). Biển tốc độ tối đa (三二三) cũng là hình tròn nền trắng, viền đỏ, số xanh lam y hệt — chỉ khác ở chỗ không có gạch ngang. Đúng vì thế mà cặp biển này đáng để bạn bỏ ra mười giây ghi nhớ.

Vì biển này đặt ra mức sàn chứ không phải mức trần, hầu hết các cách đọc sai đều cho ra câu sai. Bạn được phép chạy nhanh hơn con số ghi trên biển, trong phạm vi tốc độ tối đa cho phép. Đọc nó như tốc độ tối đa là sai. Và bạn cũng không có nghĩa vụ giữ đúng chính xác tốc độ đó. Khi giao thông ùn tắc đến mức không thể đạt tốc độ ấy thì nghĩa vụ lùi lại, vì lý do đã nói ở phần trên. Chiều ngược lại cũng bị hỏi: chỉ định tốc độ tối đa không bao giờ đồng thời mang nghĩa tốc độ tối thiểu (không phải tối thiểu). Về hệ thống biển báo nói chung, xem hướng dẫn biển báo giao thông Nhật Bản trong đề thi.

Có được đi mãi ở làn bên trái không, và chỗ nào thì không được đi?

Được — làn bên trái mới đúng là chỗ của bạn. Nhật Bản đi bên trái, và mặc định là làn thứ nhất tính từ mép trái. Khi cùng chiều có hai làn thì phải đi làn bên trái; khi có từ ba làn trở lên thì để trống làn ngoài cùng bên phải dành cho việc vượt xe và đi ở các làn còn lại (để trống làn ngoài cùng bên phải). Trong lòng làn, 教則 hướng dẫn đi hơi lệch về bên trái, lấy vạch trắng bên trái làm chuẩn — chứ không phải hơi lệch phải.

Những chỗ không được đi: kể cả khi đang ùn tắc, bạn cũng không được chạy trên dải bên đường (路側帯) hay lề đường (路肩) (không được chạy) — tuy vậy, khi xe hỏng và không còn cách nào khác thì được dừng hoặc đỗ trên lề đường, dải bên đường đủ rộng. Trên làn xe chính còn cấm quay đầu, lùi xe và cắt qua dải phân cách giữa (cấm cả ba). Còn làn leo dốc (登坂車線) là dành cho xe chạy chậm như xe tải chở nặng, không phải làn để xe nhanh vượt lên (không phải làn vượt).

Ai không được đi vào đường cao tốc?

Người tập lái bằng giấy phép tạm, xe chạy chậm, và xe hai bánh phân khối nhỏ. Nếu bạn giữ giấy phép tạm — 仮免許 karimen — thì việc tập lái không được thực hiện trên 高速自動車国道 và 自動車専用道路; 道路交通法施行規則 Điều 21-17 quy định việc tập lái phải tiến hành trên các đường khác (tập lái bằng karimen không được lên cao tốc). Đây là quy định về việc tập lái bằng giấy phép tạm, chứ không có nghĩa người vừa lấy bằng chính thức thì không được đi cao tốc.

Các trường hợp loại trừ còn lại đều xuất phát từ chênh lệch tốc độ. Xe mini-car, xe hai bánh cỡ nhỏ từ 125 cc trở xuống và xe gắn máy thông thường không được đi vào đường cao tốc (những xe không được đi). Xe mà về kết cấu không đạt nổi 50 km/h, chẳng hạn máy nông nghiệp, cũng không được — lưu ý ngưỡng là 50 chứ không phải 60 — và xe không thể giữ nổi 50 km/h vì đang kéo xe khác cũng vậy. Đọc cùng với tốc độ tối thiểu 50 km/h thì mạch lý luận rất nhất quán: đường cao tốc được thiết kế trên giả định mọi xe chạy trên đó đều giữ được từ 50 km/h trở lên.

Câu hỏi thường gặp

Khi đi vào làn xe chính từ làn tăng tốc thì phải làm gì?

Nơi có làn tăng tốc thì bắt buộc phải đi theo làn đó. Hãy tăng tốc đầy đủ đến tốc độ hòa được với dòng xe trên làn chính, bật tín hiệu, rồi nhập làn sao cho không cản trở xe đang chạy trên làn xe chính. Bên nhập làn không có quyền ưu tiên.

Làn tăng tốc trên đường cao tốc dùng để làm gì?

Để tăng tốc lên ngang với tốc độ của dòng xe trên làn chính trước khi nhập làn, sao cho chênh lệch tốc độ đã biến mất vào lúc bạn hòa vào dòng xe. 道路交通法 Điều 75-7 quy định nơi có làn tăng tốc thì việc đi theo làn đó là bắt buộc.

Tốc độ tối thiểu trên đường cao tốc Nhật Bản là bao nhiêu?

Là 50 km/h trên làn xe chính của 高速自動車国道 nơi không có biển báo hay vạch kẻ chỉ định khác. Ở đoạn có biển báo tốc độ tối thiểu thì áp dụng con số ghi trên biển.

Có trường hợp nào được chạy chậm hơn tốc độ tối thiểu không?

Có. Cả 道路交通法 Điều 23 lẫn Điều 75-4 đều loại trừ trường hợp giảm tốc độ theo quy định của pháp luật và trường hợp buộc phải giảm để phòng tránh nguy hiểm. Bảo đảm an toàn được ưu tiên hơn tốc độ tối thiểu.

Biển báo tốc độ tối thiểu có nghĩa là gì?

Nghĩa là không được chạy chậm hơn con số ghi trên biển. Bạn được chạy nhanh hơn con số đó trong phạm vi tốc độ tối đa cho phép, và cũng không buộc phải giữ đúng chính xác tốc độ ấy. Có thể phân biệt với biển tốc độ tối đa nhờ gạch ngang kẻ dưới con số.

Có được lái xe trên đường cao tốc bằng giấy phép tạm không?

Không được. Việc tập lái bằng giấy phép tạm (karimen) không được thực hiện trên 高速自動車国道 và 自動車専用道路. Khi đã có bằng chính thức thì không còn hạn chế này.

Có được đi mãi ở làn bên trái trên đường cao tốc không?

Được. Làn bên trái là làn nguyên tắc. Khi cùng chiều có hai làn thì đi làn bên trái; khi có từ ba làn trở lên thì để trống làn ngoài cùng bên phải cho việc vượt xe và đi ở các làn còn lại. Trong lòng làn thì đi hơi lệch về bên trái.